Læreplan i 1D

Rett på sak: I går hadde Kjersti Rognes Solbu (LNU) og Brita Bøyum (Utdanningsforbundet Hordaland) eit innlegg på trykk i Dag og Tid, der dei langt på veg framstiller norskfagsrevisjonen som ein rein vurderingsordningsrevisjon. Debattredaktør i BT, Hilde Sandvik, fylgde opp med å hevda at essensen i saka er at målfolk ikkje vil lytta til lærarane – etter at Olaug Nilssen hadde utfordra både henne, underteikna, og ein del andre til å kommentera Solbu og Bøyums innlegg. Her kjem svar med noko attåt frå meg.

Læreplanen er meir enn karakterane

For det fyrste handlar læreplanendringane om langt meir enn karaktersystemet. Mange kompetansemål vert endra, somme for å presisera kva dei faktisk skal innebera, andre for å avgrensa omfanget, og i mange tilfelle elles for å tydeleggjera kva progresjon elevane skal ha innanfor det same emnet. Faget ser jamvel ut til å gå frå å ha fire til tre hovudområde – då «samansette tekstar» vert skore ned og sortert inn under eit anna hovudområde. Det heng mellom anna i hop med at den noverande læreplanen «oppfattes som svært omfattende», for å sitera oppdragsbrevet som revisjonen starta med i 2010.

Likevel presenterer Solbu og Bøyum eit nokså eindimensjonalt bilete av revisjonen, idet dei teiknar opp ein tilsynelatande uløyseleg motsetnad mellom eigen sidemålskarakter og det å driva formativ vurdering for å styrkja grunnleggjande dugleikar. Dei refererer til at tre karakterar i norsk kverrset mykje tid til å skaffa vurderingsgrunnlag – jamvel om Kunnskapsløftet ikkje spesifiserer at det må vera så og så mange innleveringar eller prøver knytte til kvar karakter. For å sitera ein av Solbus lærerkollegaer som skreiv til meg på fjesboka her om dagen:

«Det er jo […] ikkje noko «kvantitetskrav» [til karaktergrunnlaget] i dag, det er vel helst berre sedvane som gjer at dei fleste lærarar gjer som «dei alltid har gjort». Moglegheitene for […] formativ vurdering, er det like mykje rom [for] i vurderingspraksisen i dag. Lærarane mÃ¥ leggja om praksisen sin, men det kan dei gjera anten det er sÃ¥nn eller slik. Eg mistenkjer mange lærarar i dag gjer begge delar. Ikkje rart dei blir utslitt av det!»

Målrørsla er meir enn karikaturane

Like eindimensjonal som framstillinga av revisjonen, er måten målrørsla med jamne mellomrom har vorte framstilt gjennom heile dette årelange norskfagsordskiftet. Me er visst styrte av «språkpolitisk konservativisme» (for å seia det med LNUs ord), monotont opptekne av karaktersystemet og at det noverande karaktersystemet skal haldast heilag. Naturlegvis utan omsyn til dei stakkarane som faktisk underviser i faget me er så opptekne av, om eg får vera så freidig til å setja Hilde Sandviks påstand på spissen.

Inkje av dette stemmer. For å ta det siste fyrst, har målrørsla generelt og Målungdomen spesielt vore viljuge til – og i fleire år jamvel etterspurd – endring av norskfaget. Ikkje berre av omsyn til nynorsken, men også av omsyn til lærarane. For oss heng dei to tinga saman. Gode vilkår for nynorsken og nynorskopplæringa føreset gode vilkår for norsklærarane og arbeidet deira. Kanskje er ikkje det til å undrast så mykje over heller, enn så lenge norsklærarane tykkjest å vera temmeleg overrepresenterte på alle nivå i målrørsla.

At me er einsidig opptekne av vurderingsformene, stemmer heller ikkje. I høyringssvaret frå NMU fekk tidleg start med sidemål den mest framskotne plassen. Også kompetansemåla i nynorsk og bokmål, i tillegg til føremålsteksten for faget, framheva me med eigne bolkar, til liks med vurderingsordningane. Dette held meiningsmotstandarane våre i karakterspørsmålet som regel påfallande godt kjeft om. Eg er ærleg tala vorten ganske mett av å få både rørsla og agendaen vår framstilt på uetterrettelege måtar – til dømes slik det kjem til uttrykk i Henning Fjørtofts stråmannskavalkade i bladet Utdanning.

Lat meg leggja til at me også har føreslege endringar i den noverande vurderingsordninga. Ideelt sett vil me gjeninnføra obligatorisk sidemålseksamen i VG3 – slik at eksamensordninga jamstiller nynorsk og bokmål nett slik dagens standpunktordning gjer det. Me har også stilt oss bak Språkrådets «paraplymodell» som eit mogleg kompromiss i standpunktspørsmålet. Vel å merka kan sistnemnde framlegg i sum innebera at lærarane får endå lågare rettebyrde per elev gjennom eit treårslaup på vgs eller ungdomsskule, enn kva lærarane får dersom Udirs framlegg om éin skriftleg og éin munnleg karakter gjennom heile ungdomssskulen og vgs går gjennom (1+1+3 vs. 2+2+2).

Lærarane er meir enn statistikk

Også lærarane vert framstilte syrgjeleg eindimensjonalt. Solbu og Bøyum omtalar norsklærarane i bunden form, som om dei var homogene og samrøystes i kravet om å fjerna sidemålskarakteren. Dei refererer til at lærarorganisasjonane har gått inn for å erstatta standpunktkarakteren i sidemål med sidemålseksamen etter VG2, og at 75 % av dei vidaregåande skulane er tilhengjarar av at dagens standpunktordning må endrast. Kor vidt desse tre fjerdedelane er faktisk samde om kva ordning dei heller vil ha, og kva grunngjevingar dei eventuelt måtte vektleggja, får me høyra mindre om.

Og det er i grunnen ikkje så rart. Det mentometeraktige høyringsskjemaet som Udir forma ut (som i seg sjølv er oppsiktsvekkjande, då Udir på det viset sjølv fekk leggja premissane for høyringsinstansane sine svar), gjev mykje fragmentert statistikk, der nyansar og argument har lett for å drukna. Talet på kor mange skular som har svara A eller B, seier heller ingenting om kor brei semje der har vore internt på dei ulike skulane.

Å lytta til lærarane må difor innebera å lytta også til dei som ikkje sit på toppen. Hege Cruickshank, Ingrid Guntveit og Mona Brekkan er tre døme på norsklærarar som talar Solbu og Bøyum midt i mot, jamvel i Hilde Sandviks eigne debattspalter i BT (17.02.2013). Kanskje tilhøyrer dei ikkje fleirtalet, men eg tykkjer det er verdt å lytta til innvendingane deira likevel. Skal eit argument avskrivast, bør det vera fordi det viser seg å ikkje halda vatn – ikkje fordi det skårar for dårleg på popularitetsmålinga.

Det er elles interessant å notera at Solbu omtalar fleirtalet av 75 % av skulane i høyringsrunden som «særs unisont til norsklærarar å vera». Eg skulle jaggu likt å sjå Solbu eller andre glatta over eit tilsvarande røystetal i til dømes målrørsla på same måten. Sjå føre dykk at kvar fjerde landsmøtedelegat i Mållaget hadde røysta mot separat sidemålskarakter. Ville de – med handa på hjartet – omtala også eit såvore fleirtalsvedtak som «unison» semje? Eg tillèt meg å tvila.

Skal resultatet definera prosessen?

Eg må også seia eg stussar over måten sjølve revisjonsprosessen vert omtala. Både i brevet Solbu og LNU-kollega Lars Fodstad sende til kunnskapsministeren 21. mai, og i det nemnde Dag og Tid-innlegget, vert prosessen skrytt opp i skyene som «grundig», «faglig fundert» og «demokratisk utført». Vel og bra, altså, jamvel om eg nok tykkjer den oppsummeringa er noko ukritisk.

Kor vidt prosessen faktisk har vore så fantastisk, er eit ope spørsmål. Pussig er det uansett at hyllinga av prosessen kjem i same andedrag som åtvaringane om at eit eventuelt nederlag for LNU i karakterspørsmålet vil vera ei «annullering av resultatet» frå denne vedunderlege prosessen, noko som i neste rekkje vil få «grasrota i Skule-Noreg, lærarane og fagmiljøa [til å] kjenne seg heilt avmektige». Parafrasert: Resultatet som avgjer kor vidt prosessen som har leidd fram til resultatet har vore grundig, fagleg og demokratisk. Det tykkjest meg ein smule inkonsekvent.

Noko å semjast om

Med alt dette sagt: Det er mykje eg kan vera einig med Solbu og Bøyum i. At me er komne til siste veka i skuleåret utan at neste års læreplan er fastsett, er så uhaldbart at det grensar til det komiske. Eg misunner ikkje dei lærarane som får valet mellom å stilla nær uførebudde til skulestart eller å bruka sumarferien på å planleggja korleis endringane i faget deira skal innførast (og dette gjeld fleire fag enn norskfaget). Eg er også hjartans samd i siste avsnitt av Dag og Tid-innlegget til Solbu og Bøyum:

«Norskfaget treng sårt ei fornying, slik at elevane kan bli betre skrivarar – på båe målformer.»

Så kan me diskutera korleis fornyinga skal gjerast. Eg meiner den viktigaste fornyinga må skje gjennom generell trimming og konkretisering av læreplanen (som det til ein viss grad ser ut til å verta), og ved å byrja med sidemål på eit tidspunkt der elevane har færre fordommar og større evne til å læra språk. Særleg når det gjeld det sistnemnde hadde eg sett pris på litt drahjelp frå til dømes rørande nynorskvenlege lærarorganisasjonar

Baksida av VG2-medaljen

No har dette vorte lengre enn langt og eg bør nærma meg slutten, men eg kan forstå om folk er leie av meta-snakket og heller vil vita kvifor LNU og Utdanningsforbundets konkrete framlegg til karakterordning er dårleg. Dei som har tid og lyst kan lesa NMUs høyringssvar, men eg refererer kort nokre av dei viktigaste innvendingane mot sidemålsavslutting-på-VG2-løysinga her:

1) Ingen – heller ikkje LNU – har klart å gje konkrete svar på korleis dei skal løysa utfordringane som dei sjølve innrømmer at sidemålsavslutting på VG2 vil føra med seg. Éi av desse utfordringane er korleis det å leggja opp til sidemålsdrilling på VG2 og hovudmålsdrilling på VG3 skal kunna gjerast utan at nynorskelevar som er i mindretal i sine klassar kjem under sterkt press om å byta til bokmål av omsyn til medelevar og eksamensførebuingar.

2) Det er forståeleg, men prinsipielt gale, at kutt i talet på karakterar skal brukast for å bøta på at norsklærarane har for mange tidstjuvar og dårlege arbeidstidsavtalar. Og om me fyrst skal kasta prinsippet på båten, så vil som sagt paraplymodellen (i alle fall i nokon mon) ivareta både omsynet til lærarane sin arbeidssituasjon og dei språklege omsyna.

3) Med eigne standpunktkarakterar i sidemål og hovudmål, tel dei to karakterane like mykje på vitnemålet. Med felles karakter, der hovudmålet tel mest, vil elevar som er flinkare i bokmål (gjeld ganske mange nynorskelevar i randsonene) få incentiv til å byta til bokmål som hovudmål for å få betre karakterutteljing. Så kan du seia at det ikkje vil vera noko verre enn dagens språkskifteincentiv i eksamensordninga (alle kjem opp i hovudmål, berre 1/3 i sidemål), men eg tykkjer uansett ikkje at å byta ut eitt dårleg incentiv med eit anna er så innmari føremålstenleg.

Dimensjonane som forsvann

Det eg kanskje saknar aller mest i den offentlege diskusjonen om læreplanendringane, er høvet til å vera så grundig, utdjupande og presis som saka fortener. På same måte som eg tykkjer Solbu og Bøyums innlegg i Dag og Tid vert for eindimensjonalt, skal eg ærleg innrømma at eg strevar sjølv med å gjera det fleirdimensjonale biletet av læreplansaka enkelt og tabloid nok til at det kjem på trykk – anten det no er som presseutspel eller lesarinnlegg. Læreplanar er kort og godt for spesielt interesserte, og vanskeleg tilgjengeleg stoff for dei som ikkje har sett seg inn i det på førehand (eg har vore i båe båtane). Eg – og sikkert mange av dei eg har nemnt – kunne lett ha skrive ei bok berre om læreplanen (det har eg jo på sett og vis gjort, men de skjønar kva eg meiner …) og revisjonsprosessen, så eg veit alt om kor vanskeleg det kan vera å trøkka det inn på 300 ord i ei debattspalte. Sånn sett skal eg vera varsam med å kappa hovudet av andre som slit med det same som meg.

Men likevel: Om me ikkje har tid eller plass eller romsleg nok teikngrense til å få med alt, så kan me alle prøva å unngå forflata biletet der me ikkje treng det. Det går fint an å argumentera for VG2-løysinga utan å lata som at norsklærarane er unisone. Det går fint an å lena seg på lærarfleirtalet utan å diskreditera målrørsla som viljedauve vrangpeisar. Og for å sparka litt til styresmaktene til slutt: Det går fint an å fatta avgjerder som vil vera kontroversielle uansett utfall, utan å utsetja det så lenge at utsetjinga i seg sjølv vert ei belasting.

Lagt inn i målsak, politikk | Med merkelapp , , , , , , , , , , , , , , | 1 innspel

Nokre oppklaringar

I dag har eg skrive brev til kunnskapsministeren. Det såg slik ut:

Oppklaringar i samband med handsaming av læreplanrevisjon for norskfaget

Landslaget for Norskundervisning (LNU) reagerer på Språkrådets bekymringsmelding om læreplanen i brevs form til kunnskapsministeren 21. mai. I brevet kjem LNU med ein del unøyaktigheiter som skapar behov for nokre korte oppklaringar.

A) LNU hevdar at Språkrådets hovudargument handlar om reduksjonen i talet på standpunktkarakterar. Det er ei upresis framstilling. I bekymringsmeldinga 3. mai og innlegget i Dagsavisen 6. mai, argumenterte Språkrådet med at den heilskaplege svekkinga av sidemålet i læreplanutkastet vil svekkja nynorskens stilling, og at dette bryt med gjeldande språkpolitikk. Språkrådet trekte også fram svekkinga av kompetansemåla for sidemål og mangelen på tidleg sidemålsstart, i tillegg til fjerninga av sidemålskarakteren.

B) LNU hevdar at «[s]ammenslåing av standpunktkarakterene medfører ikke bortfall av verken hoved- eller sidemålskarakter. En slik påstand hviler på en feillesing av planen». Same kva ordval LNU måtte føretrekkja, vil elevane med eit slik løysing ikkje lenger få kompetansen sin i sidemål dokumentert med eigen standpunktkarakterar. Elevane vil rett nok få dokumentert dette gjennom obligatorisk eksamen på vidaregåande, men fleirtalet av avgangselevar på ungdomsskulen vil ikkje lenger få eiga sluttvurdering i sidemål, då norsk er trekkfag. I tillegg vil den såkalla karaktersamanslåinga med stort sannsyn innebera at hovudmålet vil vega tyngre enn sidemålet når karakteren skal setjast. Der separate standpunktkarakterar sikrar at hovudmål og sidemål tel likt på vitnemålet, vil «sidemålsutteljinga» i ein felles skriftleg standpunktkarakter vera opp til kvar einskild lærar. Det vil i praksis vera å oppheva den språklege likestillinga i standpunktkarakterordninga.

C) LNU hevdar at «et temmelig samlet skole-Norge» står bak det endelege forslaget til vurderingsordning. Utdanningsdirektoratets oppsummering av høyringsrunden viser derimot at nær 25 % av skulane var heilt eller delvis samde i at gjeldande standpunktordning bør vidareførast. Drygt 70 % var heilt eller delvis usamde. Kor vidt dette kan refererast til som «et temmeleg samlet skole-Norge», framstår som eit definisjonsspørsmål.

D) LNU hevdar at «[d]et brukes for mye tid på å sikre karaktergrunnlag» og at «én standpunktkarakter i norsk skriftlig vil frigjøre tid til mer formativ vurdering». At også dagens ordning opnar for å bruka mindre tid på formelle vurderingar til karaktergrunnlag undervegs, og meir tid på formativ vurdering, kjem ikkje like tydeleg fram. Om mange lærarar brukar for mykje tid på å byggja eit kvantitativt karaktergrunnlag, er det vurderingspraksisen som er problemet, ikkje sjølve vurderingsordninga. Den praksisen kan leggjast om uavhengig av om elevane framleis får eigen sidemålskarakter.

E) LNU hevdar at «[vi vet] at dagens ordning ikke har styrket nynorskens stilling». Dette grunngjev dei ved å visa til at «[a]ndelen nynorskbrukere har gått ned, og holdningen til nynorsk som sidemål har ikke blitt bedre». Her ser LNU ut til å ha blanda saman årsakssamanheng med samanfall i tid. Sjølv om sidemålskarakteren har sameksistert med ei eventuelt manglande styrking av nynorsken si stilling, er det ikkje automatisk slik at sidemålskarakteren er årsaka til dette, ei heller til at nynorskprosenten i grunnskulen går svakt nedover. Det er også grunn til å stilla spørsmål ved kor vidt det faktisk er sant at statusen og haldningane til nynorsk (som sidemål) ikkje har vorte betre.

På bakgrunn av dette framstår ikkje LNUs kritikk av Språkrådets bekymringsmelding som nemneverdig råkande. Språkrådets analyse om at redusert sidemålsopplæring med redusert sluttvurdering vil svekkja den samla nynorskkompetansen, og dimed stimulera til målbyte frå nynorsk til bokmål, står ved lag. Det same gjer Språkrådets poeng om at omsynet til mindretalet ikkje kan forvaltast ved handsopprekking (slik LNU i praksis bed om, jf. punkt C). At LNU kallar dette for «språkpolitisk konservatisme», framstår ikkje som noko relevant eller sakleg argument, og bør såleis ikkje tilleggjast vekt.

Det er også noko oppsiktsvekkjande at LNU avsluttar brevet med at «det vil være et hardt slag […] om ministeren skulle la seg presse til å annullere resultatet av en prosess som har vært både faglig fundert og demokratisk utført». Å vedta ei anna løysing enn kva LNU agiterer for, er ikkje å «annullera» resultatet. Det burde heller ikkje vera naudsynt å minna LNU om at prosessen per dato ikkje er over, og at det dimed ikkje føreligg noko resultat. Resultatet av prosessen vert ikkje klart før kunnskapsministeren gjer sitt endelege vedtak. Me reknar med at det vedtaket vil verta fatta på sakleg og fagleg grunnlag, og naturlegvis i tråd med dei gjeldande stortingsvedtaka som departementet har å forvalta. I den samanhengen bør det ikkje vera framandt å lytta til kva vurderingar eit statleg fagorgan som t.d. Språkrådet gjer seg.

Lagt inn i målsak | Med merkelapp , , , , , | Legg att eit innspel

Baksnakk er Vikens løn

I fjor haust hjelpte eg forfattaren Anne Viken med å promotera den nynorske barne-/ungdomsboka si i målrørsla og nynorskverda. I dag kom takka: Lygnaktig baksnakking av Norsk Målungdom.

Kort fortald gjekk historia slik:

28. august i fjor kontakta Anne Viken meg på Twitter. Ho skreiv at eg måtte marknadsføra hesteboka hennar, og eg svara straks at eg gjerne kunne hjelpa til. Vidare gjekk samtalen om at eg skulle senda henne e-post med oversikt over kanalar ho kunne spreia informasjon om boka si i. Her er eit skjermbilete av samtalen:

Twitter-samtale mellom Anne Viken og meg i august 2012

Seinare på kvelden 28. august sende eg e-post til Viken, slik eg hadde lova. I e-posten lista eg opp dei ulike kanalane eg kunne koma på, med tilhøyrande forklaringar.

31. august skreiv Viken eit svar, der ho ramsa opp ein del promoteringsvinklingar ho meinte NMU kunne «spele på», «gripe tak i», «utnytte», «gjere noko ut av» og «bruke til noko». Eg sende svar 4. september, der eg skreiv at eg ikkje heilt klarte å tolka konkret kva ho meinte me burde gjera, men i den same e-posten tilbaud eg meg å kontakta enkelte bokklubbar for henne, tilrå boka hennar under skulevitjingar o.l., og eg stilte meg elles open for konkrete idear til kva me kunne gjera. Til dette svara Viken seinare same kveld at ho prøvde å tenkja ut vinklingar til presseutspel, og at me kunne bruka det om me ville.

Heile e-postvekslinga (som de kan lesa underst) gjekk i ein venskapeleg og triveleg tone, med smilefjes og det heile. På mitt sedvanleg tøysete vis, gav eg den fyrste e-posten emnet «Hest er best som pålegg …» – ein Øystein Sunde-songtittel som i denne samanhengen spelte på at boka Viken promoterte, er ei hestebok. For å vera på den sikre sida, og unngå å verta oppfatta som spydig eller støytande, byrja fyrste e-post med eit «… neidå.». Ettersom Viken ikkje kommenterte dette, og tonen i e-postane hennar ikkje lét til at ho hadde teke seg nær av den vesle hestespøken, tolka eg det som at alt hadde falle i god jord. Så feil kan ein ta. For:

I dag, 28. april, la Viken ut ei statusoppdatering på Facebook, der ho hevdar at den ovannemnde e-postvekslinga gjekk ut på at ho kontakta Norsk Målungdom vedrørande «ein ide om leselyst i sidemål», og at me svara med «hest er best som pålegg». Trass i at sanninga er at eg starta e-postvekslinga, som primært handla om at ho ville ha hjelp til å få selt boka si. Trass i at ho fekk tilsendt ein relativt grundig gjennomgang av ulike salskanalar i målrørsla, medan hestevitsen var avgrensa til emnefeltet. I fulltekst ser Facebook-statusen hennar slik ut:

«Sende mail til målungdommen med ein ide om leselyst i sidemål. Lystbetont lesing av nynorsk. Feks les hestejenter alt om hest så kvifor ikkje la dei lese hestebok på nynorsk i sidemål? Fekk svar: "hest er best som pålegg". Og dei påstår dei fremmer nynorsk!! Vel, eg ser meg iallefall om etter meir konstruktive kanalar for idear heretter. Snakk om sidrumpa respons»

Med andre ord: Mitt ærlege forsøk på å hjelpa Viken med det som i grunnen er eit kommersielt nynorskprosjekt, vrengjer ho til det ugjenkjennelege for å framstilla NMU som ein gjeng innfule kvasi-målfolk.

Meir smakfullt vert det ikkje av at Viken serverer den falske røvarhistoria si bak ryggen på meg. Ulikt mykje anna av kva som er å finna i Facebook-tidslina hennar, er dagens statusoppdatering ikkje synleg for ålmenta. Eg er ikkje i Vikens Facebook-venekrins (der det elles finst ein del prominente menneske), og hadde dimed ikkje kunna forsvara meg mot lygnene hennar, om ikkje det var for at eg vart tipsa av nokon som har tilgang til dei.

Utakk er verdas løn, heiter det frå gamalt av. Og som det no har vist seg: usant baksnakk er Vikens løn. Takk for ingenting.

 
 


E-postvekslinga:

Fyrste e-posten
Dato: 28. august 2012, kl. 22:10
Frå: vebjorn@nynorsk.no
Til: viken.anne@gmail.com
Emne: Hest er best som pålegg …
Innhald:

… neidÃ¥.

Hei igjen!

Eg forstod deg slik at du lurte på kva kanalar eg kan bruka til å
spreia den glade bodskapen om Den Nynorske Hesteboka? Eg må ærleg
vedgå at eg har lite oversikt over hestemiljø, likeins noko avgrensa
innsikt i kvar hestebok-mÃ¥lgruppa «finn» bøkene dei les. MEN: Eg har
bra koll på nynorskmiljøet, og der er det kanskje nokre portar som
du kan gjera deg nytte av.

– LNK (Landssamanslutninga av nynorskkommunar): I kraft av å
organisera ein heil haug med nynorskkommunar og somme språknøytrale
kommunar, er LNK ei einaste stor samling av skule- og
bibliotekseigarar. Vil du ha hesteboka ut på skular, skulebibliotek
og vanlege bibliotek, trur eg LNK er rette folka å ta kontakt med.
Kan henda dei også kan skriva om boka i den såkalla LNK-avisa, dvs.
medlemsbladet deira. Kontakt: judith@norsk-plan.no

– Norsk Tidend, medlemsavisa til Noregs Mållag. Når ut til 10-12 000
foreldre, onklar, tanter, besteforeldre, etc, etc, som gjerne vil at
ungane i familien/slekta skal lesa nynorsk. Kan godt henda dei er
interesserte i å skriva om at hestesjangeren endeleg har fått eit
nynorskinnslag. Kontakt: kjartan.helleve@nm.no

– Norsk Barneblad. Om eg skal tippa på éin kanal som kan nå ut til
hestegalne nynorskungar i barneskule- og kanskje tidleg
ungdomsskulealder, så må det vera Norsk Barneblad. Ikkje noko enormt
opplag, men trur du kan få relativt høg treffprosent her. Kontakt:
nana@barneblad.no

– Nynorskbok.no. Nettside i regi av Nynorsksenteret (Nasjonalt
senter for nynorsk i opplæringa) som tilrår og tipsar om nynorske
bøker som høver for ulike aldersgrupper i skulen. Har inntrykk av at
dette er ein del i bruk av lærarar, som prøver å finna gode
nynorskbøker til elevane. Kontakt: nynorsksenteret@hivolda.no

– Blåmann barnebokklubb. Namnet seier vel det meste. Kontakt:
blamann@blamannbok.no

– Til slutt, litt utanfor rørsla, men i same gate som Nynorskbok.no
kjem Ungdomsbøker.no. Kan jo prøva å få også bokmålskidsa til å lesa
om nynorskhestar. Kontakt: http://ungdomsbøker.no/kontakt

Så. Det var det eg kom på no. Vonar det kan vera til hjelp. :)

Vebjørn

Andre e-posten
Dato: 31. august 2012, kl. 18:09
Frå: viken.anne@gmail.com
Til: vebjorn@nynorsk.no
Emne: Re: Hest er best som pålegg …
Innhald:

Hei. Det eg tenker er:

Det finst ingen andre hestebøker på nynorsk! Hest har aldri vore så
populært som hobbydyr i Norge som no.

Dette er to moment de kan spele på, og eg syns jo, når nynorsken sliter
og de etterlyser tiltak, at dette er noko de kan gripe tak i. De må
tenke kreativt, og hestejenter er megakonsumenter av hestebøker. kvifor
ikkje utnytte det? Pennyklubben er ein av verdens største bokklubbar.
Her er det stort potensiale for ei hestebok på nynorsk. Dette er nemleg
den einaste som finst på nynorsk.

Målgruppa er stor. Dette syns eg de kan klare å gjere noko ut av, eller
bruke til noko.

SÃ¥ «Hest pÃ¥ nynorsk»

Her er argumenta for å bruke denne boka i skulen i norskundervisninga
ellers også.
*
HEST PÅ NYNORSK: Det er ei hestebok på NYNORSK, og det finst ingen andre
hestebøker på nynorsk. Det er den einaste.*

Den er ei hestebok som foregår i ein bygdeveterinærpraksis. Det finst
ingen andre bøker som er basert på ein virkelig veterinærpraksis på
norsk for ungar. Dette er den einaste.

*Sjanger: den skil seg kraftig frå andre hestebøker ved å halde eit
høgare litterært nivå* og er meir innhalds- og kunnskapsmetta enn

vanlege hesteseriar. Dette har vore omtalt av pressa og er poengtert av
forlaget, og det har heile tida vore mitt mål å skape god litteratur om
hestar og dyr. Det skal vere gjennomført kvalitet, alt, både tekst og
innhald og konseptet. Det ligg mykje research bak.
*
Boka er den første i ein serie om hest, hestedyrlegar og livet i ein
bygdepraksis med fleire veterinærar. Det er eit heilt unikt litterært
konsept med målgruppe 10 +. *

Det har aldri før vore fleire hobbyhestar i Norge enn no.
*
Hestejenter er ofte så opptekne av hest at dei tenker ikkje på noko
anna. Kvifor ikkje gi dei ei hestebok i handa for å lære nynorsk?
HESTEBOK PÅ NYNORSK. Lystbetont lesing, lystbetont å lære nynorsk.*

Hestejenter vil ofte lese alt om hest.

*Nynorsken er enkel og i tråd med den nye norma. *Dette er vektlagt i

korrektur og språkvask.

Det går an å lære ganske mykje om dyr og livet med dyr av å lese boka.

LOKAL tilknytning: mange av segnene og bakteppet ein kan lese om er
henta frå Sunnfjord. Særleg Viksdalen fascinerer meg, og eg kjem til å
bruke enda meir av dette i bok to og tre om Elise.

Dette skriv forlaget:
http://www.mynewsdesk.com/no/pressroom/samlaget/pressrelease/view/anne-viken-debuterer-med-hestebok-788474?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=Alert&utm_content=pressrelease

Boka er basert på Vikens eigne erfaringar som dyrlege. Boka skiller seg
frå det klassiske hestebokscenarioet og har ei sterk og tydeleg jente
som hovudperson og heltinne: -*Elise vil bli veterinær, og interesserer

seg for dyr på ein litt annan måte enn jentene i dei tradisjonelle
hestebøkene. Elise er tøff og har eit svært realistisk forhold til dyr,
seier Viken

Dette seier pressa: du kan laste ned artiklane frå denne linken, dei
ligg på rekke under bileta. Bileta er til fri bruk
https://www.dropbox.com/sh/t8atdz3gd8zvf1z/Bwn_jFgkUm/Pressefotos%20Barnebok%20Samlaget
*

Tredje e-posten
Dato: 04. september 2012, kl. 16:26
Frå: vebjorn@nynorsk.no
Til: viken.anne@gmail.com
Emne: Re: Hest er best som pålegg …
Innhald:

Hei igjen!

Dette er jo vel og bra, eg kan godt kontakta Pennyklubben, og eventuelle andre klubbar om det måtte vera aktuelt. Utover det slit eg litt med å sjå kva det eigentleg er du vil eg skal gjera. «Gripe tak i», «spele på», «gjere noko ut av» og «utnytte» er ikkje så konkret at det gjer noko.

Eg kan for all del tilrå boka di – slik eg i årevis har gjort med god barne- og ungdomslitteratur på nynorsk generelt – i alle samanhengar der det høver, til dømes på skulevitjingar. Men eg tek gjerne imot konkrete idear, då det er litt avgrensa kor mykje tid eg har ledig til å ha dei store idemyldringane på eiga hand. :)

Vebjørn

Fjerde e-posten
Dato: 04. september 2012, kl. 21:55
Frå: viken.anne@gmail.com
Til: vebjorn@nynorsk.no
Emne: Re: Hest er best som pålegg …
Innhald:

Boka har alt fått fleire store presseoppslag, og skal ein ha presseoppslag, utover det same gamle, må ein tenke ut vinklingar. Det er det eg gjer;) Det kan de bruke, om de vil. Ellers ikkje. Opp til dykk. Nynorsken slit jo såkalla så da må ein tenke kreativt.

Lagt inn i målsak | Med merkelapp , , | 6 innspel

Fordi du fortener det

Når eg skriv dette, er det eit snautt døgn igjen av 2012. Du har med andre ord litt under 24 timar på deg til å gje deg sjølv ein flygande start på Språkåret 2013. Beste måten å gjera det på, er å melda seg inn i Norsk Målungdom.

Kvifor, spør du? Lat meg gje deg ti gode grunnar:

Fordi du fortener ein reell sjanse til å læra både bokmål og nynorsk. Sidemålsopplæringa anno 2012 lir av mangelsjukdomar – ho manglar både timing, omfang og entusiasme. Tidlegare start og nye metodar vil kunna bøta på det, men me treng fleire medlemer og meir tyngd for å snu kunnskapsministeren.

Fordi du fortener lærebøker på nynorsk dersom du vil ha det. Både lovfestinga av den retten på 1970-talet, og det at retten i dag i stor grad vert handheva, er resultat av omfattande målungdomsstreikar. Men framleis vert denne retten broten kvar einaste haust – kampen må vinnast om att og om att!

Fordi du fortener eksamensoppgåver på nynorsk dersom du bed om det. Når du skal opp til eksamen på høgskulen eller universitetet ditt, skal du sleppa å bruka tid på å omsetja fagtermar frå bokmål – eller i verste fall måtta gissa kva ei halvhjarta nynorskomsetjing skal tyda.

Fordi du fortener å bruka nynorsk i kvardagen. Å ha reell moglegheit til å velja nynorsk, inneber å kunna bruka språket i alle samanhengar. På mange område er det uproblematisk, men me jobbar stadig med å opna nye domene. Seinast i haust fekk me til dømes gjennomslag for kravet om å få spela Wordfeud på nynorsk.

Fordi du fortener å møta nynorsk i kvardagen. Skal du få ein ærleg sjanse til å læra nynorsk – anten du har det som hovudmål eller sidemål – held det ikkje berre å få bruka det sjølv; du må sjå det rundt deg også. Då er det jaggu flaks me har ein ungdomsorganisasjon som – mellom anna – jobbar for å oppheva nynorskforbodet i VG og Dagbladet.

Fordi du fortener sjansen til Ã¥ støtta nynorsken, sjølv om du kanskje ikkje er sÃ¥ god i nynorsk sjølv. Av og til spør folk meg: «Kan eg vera med i NMU, eg som har bokmÃ¥l som hovudmÃ¥l / som er sÃ¥ dÃ¥rleg i nynorsk / som ikkje kan nynorsk eingong?» Svaret er JA. De skulle berre visst kor dÃ¥rleg eg var i nynorsk dÃ¥ eg melde meg inn …

Fordi du fortener språkleg likestilling. Uansett om du skriv nynorsk eller bokmål, burde du sleppa å verta diskriminert og motarbeidd for det. Den språklege likestillinga har vore offisielt vedteken i Noreg sidan 1885. Det er på høg tid å realisera henne.

Fordi du fortener respekt for dialekten din. Noreg ligg langt framme når det gjeld likeverd for ulike dialektar, men me har framleis eit stykke igjen. Til dømes verkar det av og til som at enkelte trur dialektar er noko som finst i vest og i nord, men ikkje på Austlandet. Det er uendeleg feil – og det er ein viktig jobb å lyfta fram og gjera stas på dei dialektane som vanlegvis ikkje får så mykje kjærleg omtale.

Fordi du fortener at nokon gjer den viktige jobben. Kvart år vitjar me ei rekkje skular for å spreia kunnskap og utfordra haldningar og fordommar. Tilbakemeldingane frå lærarar og elevar er svært gode – men det kjem altså ikkje av seg sjølv. Nokon må gjera jobben. Jo fleire som er med og støttar oss, jo meir god jobb får me gjort.

Fordi du fortener å vera med i verdas herlegaste ungdomsorganisasjon. Dette vil sikkert alle leiarar seia om sine eigne organisasjonar, men eg trur sanneleg det er eg som har rett. Kjekkare ungdom enn målungdomar har eg aldri hatt med å gjera. Og det aller meste eg har lært, har eg lært av andre målungdomar. Så for din eigen del: Bruk sjansen medan du enno har han, og gjer deg til målungdom, du òg!

Korleis? Send kodeord NMU100 + namn, e-post og fødeår til 2090 (100,-), så gjeld medlemskapet ut 2013. Verre er det ikkje – velkomen skal du vera!

PS: Enkelte mobilabonnement tillèt ikkje SMS-betaling. Så om du får feilmelding: Overfør 100 kr til 3450.65.48618 innan tidsfristen i morgon nyttårsaftan (som regel kl 13 eller 14), og vips, så ordnar alt seg.

Lagt inn i målsak | Med merkelapp , , , , | Legg att eit innspel

Berre eit tal?

«Ingebrigtsen (37) og jente (17) til sengs, hva så?», spør ein pensjonert avisredaktør, og han er langt frå den einaste. Samstundes har aviser aviser og kringkastarar i stor grad kverna på heilt spegelvendt argumentasjon. Felles for båe sider er at dei ikkje ser ubalansen for berre alder.

Lat meg fyrst gjera nokre krystallklåre atterhald: Eg veit ikkje alt kva som har skjedd i Roger Ingebrigtsen-saka. Eg veit ikkje om dette kjem opp no for å avgjera ein tett nominasjonskamp, slik somme hevdar. Eg veit heller ikkje korleis forholdet mellom Ingebrigtsen og den då 17 år gamle jenta var, noko som nesten må vera ein føresetnad for å dra bastante konklusjonar om denne einskildsaka.

Det eg derimot kan seia noko om, er kva juridisk ansvar og moralske plikter som fylgjer med makt, erfaring og posisjonar i ein organisasjon, og særleg ein organisasjon som omfattar ungdom. Det er nemleg dette som forklarer det prinsipielt problematiske ved Ingebrigtsens fortid – både moralsk, og moglegvis også strafferettsleg.

I 2004, då Ingebrigtsen og jenta skal ha hatt eit seksuelt forhold, var Ingebrigtsen fylkesråd for Arbeidarpartiet. Ei slik rolle i seg sjølv gjer innehavaren til eit førebilete og ein autoritet for andre – særleg for ungdomsaktivistane i partiet. Uansett kva verv ei 17 år gamal jente på det tidspunktet måtte ha i AUF, vil maktbalansen mellom ein 17-åring og ein fylkesråd vera mildt sagt ujamn. At fylkesråden då i tillegg er tjue år eldre, gjer ikkje ubalansen mindre.

I slike situasjonar er det naturlegvis ikkje slik at den yngste og uerfarne parten alltid og utan vilkår ser opp til den andre, men det er uansett noko som den eldste og mektigaste må ta høgd for. Ikkje åleine fordi aldersskilnaden er stor, men fordi aldersskilnaden forsterkar det asymmetriske maktforholdet. Ein 17-åring har som regel tilnærma null politisk erfaring jamført med ein 37-årig fylkesråd. Her kan me også føya til at Ingebrigtsen tidlegare hadde vore statssekretær.

Dette tyder ikkje at vaksne menn i maktposisjonar skal vegra seg for å ha kontakt med ungdomar i den same organisasjonen. Poenget er at dei lyt vera merksame på kva rolle dei har overfor ungdomane, og vera svært varsame med eventuell intimitet. Skulle dei på noko tidspunkt vurdera å inngå eit seksuelt forhold, bør dei vera hundre prosent sikre på at rolla, makta eller posisjonen deira ikkje har hatt noko å seia for motparten si deltaking i forholdet. Og for å ha det sagt: Det vil dei sjeldan kunna vera.

Dette prinsippet er ikkje berre eit moralsk spørsmål. Det er, som eg har hinta om, kanskje også strafferettsleg. Eg er ingen jurist, så eg veit ikkje nøyaktig korleis det vert praktisert av påtalemakter og rettsinstansar, men paragraf 193 i straffelova nemner nettopp dei tinga eg har vore innom. Lat meg sitera:

Den som skaffer seg […] seksuell omgang ved misbruk av stilling […] eller tillitsforhold, straffes med fengsel inntil 6 år.

Kva som ligg i «skaffer seg» her, er advokatmat. Eg har sjølvsagt fint lite grunnlag for å meina noko om kor vidt Ingebrigtsen kjem inn under denne definisjonen, for eg kjenner som sagt ikkje til detaljane i denne einskildsaka. Men på generelt grunnlag er det altså slik, for å seia det litt folkeleg, at dersom du utnyttar posisjonen din til å få deg noko, så er du på kant med lovverket. Og er du usikker – dersom du til dømes står høgt over motparten i både rang, alder og erfaring, og jamvel er eit førebilete for vedkomande, men ikkje heilt veit om dette bidreg til at vedkomande vil gå til sengs med deg – så er du i beste fall i ei gråsone.

Difor er argumentasjonen frå fleire kantar i denne saka litt for lettvint. Å avfeia aldersskilnaden med at jenta var over seksuell lågalder, er å hoppa bukk over ei rekkje andre relevante variablar. Å dømma Ingebrigtsen utelukkande for aldersskilnaden, utan å kjenna til andre detaljar i saka, er også litt for enkelt – for kva veit vel me utanforståande om kva slags personlegdomar partane har, så vel som kva organisatorisk tilknyting dei hadde seg i mellom internt i partiet?

Det me kan seia, på bakgrunn av den noko avgrensa saksinformasjonen, er at asymmetrien mellom rollene dei to hadde i Arbeidarpartiet er påfallande. Likeins må det vera lov å spørja seg kor vidt det å inngå eit seksuelt forhold med ein så ung og urøynd partifelle vitnar om god rolleforståing. Nettopp det å forstå si eiga rolle, andre si rolle, og tilhøva mellom desse, trengst for å kunna forvalta den sosiale makta som ligg i å ha eit stortingsverv. Og i den samanhengen er faktisk ikkje alderen alltid berre eit tal.

Lagt inn i ikkje-kategorisert | Med merkelapp , | Legg att eit innspel

Opphavsfeil: Vebjørn Sture. Alle varmrettar må reserverast.
Denne sida køyrer Wordpress. Sjølv plar eg sykla.