Båe to har dei siste månadene argumentert for valfritt sidemål ved å visa til at det såkalla «sidemålsforsøket» som fann stad i Oslo for eit par år tilbake visstnok skal ha vore ein suksess. Langemyr hevdar rapporten viser at forsøket gav «eintydig positive resultat», medan Asheim kallar det «svært vellykket», og viser til ingressen i rapporten.

Dersom Langemyr og Asheim skal kunna hevda ærlege hensikter, kan dei ikkje ha lese stort meir enn ingressen. Evalueringsrapporten inneheld nemleg veldig mykje meir godsaker enn kva Langemyr og Asheim ser ut til å vilja vidareformidla. Rett nok er rapporten utforma slik at det skal sjå mest mogleg ut som om forsøket var ein suksess, utan at han skal måtta seia det for mykje rett ut – og såleis er det lett å la seg lura dersom ein berre les ingressen eller konklusjonene. Inni sjølve rapportmaterien får me derimot vita at dei effektane som Langemyr og Asheim viser til er små, og me får vita at det slett ikkje er sikkert at desse effektane er eit resultat av at sidemålet vart valfritt.

Forsøket inneheldt nemleg ei rekkje ikkje målbare tiltak, som kan ha hatt vel så mykje å seia som det at elevane slapp å læra sidemål. Vidare får me vita at elevane ved «samanlikningsskulane», altså dei skulane som ikkje deltok i forsøket, presterte totalt sett betre på skulen enn elevane som deltok i forsøket. Og elevar ved forsøksskulane som likevel valde å ha sidemål, fekk større framgang i hovudmålet enn forsøkselevane. «Eintydig positive resultat», anyone?

Like viktig er kanskje sjølve prosessen rundt forsøket, som rapporten naturlegvis ikkje seier noko om. Dei som hugsar tilbake til fyrste del av 00-talet hugsar kanskje at oppdraget med å evaluera forsøket vart eit svarteper-spel der ingen faktisk var nøydde til å sitja att med svarteper. Svarteper vart sendt rundt mellom fagmiljøa i Noreg, utan at nokon ville ha han, og Universitetet i Göteborg trekte seg fort tilbake då dei skjøna kva det gjekk i. Til slutt tok NIFU STEP, som fyrst hadde erklært seg inkompetente til å evaluera forsøket, på seg oppdraget.

For dei med litt dårlegare minne er det nok å hugsa tilbake til vinteren 07-08, då rapporten kom. Umiddelbart rykte skulebyråd i Oslo, Torger Ødegaard ut for å fortelja omverda om kva for ein suksess dette hadde vore. Merkeleg nok vart det raskt stille frå den kanten, og sidan har han halde ein låg sidemålsprofil eksternt. Seinare same vinteren gjorde bystyret i Oslo eit nytt vedtak, der dei gjekk inn for å styrkja sidemålsopplæringa i Oslo-skulen. Det vedtaket gjorde dei i ei sak der byråden i utgangspunktet føreslo å søkja om vidareføring av fritaksprosjektet. Og det vedtaket gjorde dei trass i at forsøket visstnok var «svært vellykket», som Asheim formulerer det.

Ein gong skal eg ta meg tid til å laga eit lite samandrag av denne rapporten, slik at det vert mogleg å setja seg inn i for folk som har betre ting å ta seg til enn å lesa ein forskingsrapport som ingen kvalifiserte instansar ville skriva. I mellomtida kan Langemyr, Asheim og alle andre som trur Oslo-forsøket er eit god argument for valfritt sidemål, lesa litt om kronologien hjå Noregs Mållag.

Så. Då veit du kva du har å gjera. Museholet.no.

Nidarosingane treng nok ikkje å skåla i sodd heilt enno, eg har slett ikkje tenkt å gjera Rosenborg-tilhengjar av meg. Men la oss no ta ein kikk på stoda i Viking: Med ein tredel av sesongen igjen er medaljekampen ein fjern draum og cupen eit vondt mareritt. Det evige Viking-syndromet, som på mystisk vis får elles gode spelarar til å underprestera om kapp, verkar sterkare enn nokon gong. Spelarane sjølv demonstrerer noko av årsaka gjennom ein syrgjeleg mangel på sjølvinnsikt.

Eg kan mala ut i æver om alt som burde vore annleis i Viking, men eg trur eg skal la vera, for dét kan fort verta eit endå større problem enn dei Viking alt slit med. Ein kjapp visitt til der det stavangerske folkedjupet ausar av visdommen sin, til dømes på Stavanger Aftenblad sin Viking-blogg, viser tydeleg korleis fansen, den gjennomsnittlege analytiske kapasiteten deira og, ikkje minst, tolmodet deira held omtrent same nivået som pasningsspelet til Viking sist sundag.

Det er ei syting og klaging som ikkje liknar noko. Her har det altså gått 9 år sidan førre cupmeisterskap og 19 år sidan førre seriemeisterskap, og likevel verkar det som utgangspunktet for både hovudinnlegga og kommentarane på Aftenblad-bloggen er at normaltilstanden for Viking er prikkfritt klikk-klakk-spel og minst ein pokal i året. Vel, slik er det ikkje, og slik har det ikkje vore så lenge eg har levd heller.

Så kan det no henda eg har dårleg langtidsminne og at internett ikkje berre fungerer som katalysator, men jamvel som ein kybernetisk blindtarm for sure oppstøyt og dårleg tolmod – men eg kan verkeleg ikkje hugsa at folk hadde dei same forventningane for, sei, ti års tid sidan. Kanskje er det ikkje så rart heller, i og med at Rosenborg hadde monopol på seriegullet, og resten av laga måtte slåst om å verta nummer to, tre og fire.

Derfor tek eg meg i å tenkja at kanskje hadde det ikkje vore så dumt med ein ny Rosenborg-æra. Ikkje fordi eg har så veldig sansen for dei, men fordi mangelen på eit stabilt toppsjikt i eliteserien har sådd stormannsgalskap i hovuda på sportsdirektørar og fotballidiotar landet over. Plutseleg skal Brann, Stabæk, Vålerengen, Molde, Lillestrøm, Start, Tromsø og fåglarna veit kven andre forventa å vinna serien innan eit par års tid, og går det ikkje, så vert det oppvask og hovudrulling og det som verre er – det vil seia etter at nettavisbloggane er velfylde med fyndord frå små og store napoleonar landet over.

Kva om Rosenborg tok ein ny tiårsperiode med stabil suksess heime, sporadiske skalpar i Europa, og dermed fekk rikeleg med gryn til å setja dei oppblesne sjølvbileta kringom i fotball-Noreg på plass gjennom total støvsuging av spelarmarknaden, slik dei gjorde det på 90-talet? For all del, eg mislikte det sterkt då det stod på, men det opna i det minste for at det var lov for andre å ikkje vinna eliteserien. Det legitimerte manglande seriegull andre stader i landet, og eg mistenkjer at det såleis heldt stormannsgalskapen nokolunde i sjakk, til dømes i Viking-leiren.

Åge Hareide har gjort mykje bra og ein del ting dårleg som Viking-trenar. Å plukka Valon Berisha av banen mot Odd etter ein halvtime er eit grelt døme på det siste. Analysen bak konklusjonen om at Viking manglar vinnarkultur, er derimot særs god. Men korleis byggjer du ein kultur i eit arbeidsklima av den typen fansen legg opp til? Korleis skal du få ro til å skapa ein garderobestemning som varar, dersom du skal sparkast ved fyrste og beste høve?

I alle år har eg vona Rosenborg det verste når dei har spelt europacup, og normalt ville eg til dømes ha ynskt dei eit saftig heimetap mot FC København, som dei slo i kveld. Men no er eg meir usikker. Viking tek uansett ikkje gullet på ein del år enno, og det må det vel vera lov å innsjå? Langsiktige resultat krev langsiktig arbeid – og dersom den raskaste vegen (paradoksalt nok) til ei stode som tillèt langsiktig satsing går gjennom at Rosenborg kvalifiserer seg til meisterligaen med alt kva det inneber av grunkar og gryn, så skal eg heller vona dei tek rotta på FCK i Parken. Og skulle eg trenga ein annan grunn, så er vel den danske arrogansen meir enn alibi godt nok.